ئاوه ز
 

به بۆنه‌و ساڵیادوو کوچۆ دمایی کاکه محه‌مه‌دی مسته فازاده‌ی

  ، دوس، نویسه‌ر ,شاعێر ,پاڵپشت و قه‌ڵه‌م به‌ده‌سێ هه‌ورامانی چه‌نی خه‌مه‌وه‌رۆ هه‌ورامانی و کةس و کاروو ئا ئازیزیه دێدار تازه که‌راوه

ڕۆ جومعةی تاریخوو 26ئارگاو (دی)93 کۆچی ڕۆجیاری

وه‌خت:  2دما نیمه‌ڕۆی

یاگێ:مةریوان. قةبرستانوو دارسیرانی



نوشته شده در تاريخ یکشنبه بیست و یکم دی 1393 توسط كوورش ئه‌ميني
این مقاله در شماره21، 22 و 23 هفته نامه روژان چاپ شده است

از مکتب آکسفورد تا مکتب هورامان

(به بهانه انتشار ترجمه کتاب گویش هورامی از مکنزی، توسط دکتر محمد صدیق زاهدی)

کورش امینیamini.koorosh@yahoo.com   

در آمد

جای بسی خوشحالی است که تاریخ نگارش کتاب مورد بحث بیش از نیم قرن گذشته (1966) بوده و در آن زمان با درک و درایت و شمۀ تیز زبانشاسی مکنزی، تحریر شده است. امید است ترجمۀ این کتاب جهت شناخت گنجینۀ پرگهر زبان باستانی هورامی کمکی هر چند اندک و راهنمایی توصیفی برای زبانشناسان باشد. در این جستار کوشش شده است که مطالب نقل شده و مثال­های داده شده، همان مثال مکنزی در کتاب اصلی باشد و لاغیر، به استثنای چند مورد انگشت شمار که جهت واکاوی بیشتر بحث بوده و به خواننده امکان مقایسه بیشتر می­دهد. کتاب مورد بحث در قطع A5 و 182 صفحه و حاوی 5 فصل مقدمه، واجشناسی، ساختواژه، متون و یادداشت­ها می­باشد. مترجم کتاب آقای دکتر محمد صدیق زاهدی PHDی زبانشاسی می­باشند که افتخار حضور ایشان، شبی در منزل یکی از دوستان در شهر نودشه نصیبم شد. سعی بر آن است که خارج از مقدمه چینی و حواشی بی پایه و اساس و بعد از تشکر از آقای زاهدی جهت ترجمه کتاب (چه بسا اگر همت والا و ستودنی ایشان به ترجمه کتاب حاضر نبود، چنین منبع و مرجع عظیمی هم، تا کنون به کتابخانة هورامان اضافه نشده بود)؛ موارد زیر بصورت تیتر وار جهت خوانندگان ریزبین و تیز فهم و در صورت قبول توسط اصحاب قلم، اهالی زبان و مترجم کتاب جهت اصلاح در چاپ­های بعدی ارائه گردد.

عموم صاحبنظران را اتفاق نظر است که نقد و روی‍ه نقد ادبی، بازجست سره از ناسره و تعیین معیار و محکی است که صحت و سقم نوشته­ای را بررسی و در حد وسع راهکاری ارائه نماید. اندکی تغییر این تعریف جهت مدخل پیش روی نیز درست می­نماید. یعنی در کار ترجمه نیز، اثر بوجود آمده نباید نسخه برداری کمرنگ و یا درهم و آشفته­ای باشد که از اصل خود پست­تر باشد.  به باور راقم این سطور، نقد اصولی، درست و منصفانه تکیه­گاه محکمی است که با تکیه بر آن تفکر و اندیشه منسجم و استوار شده و کاستی­های اثر چکیده و رفع می­گردند. قلم حاضر با این نگاه به کتاب حاضر پرداخته است. با توجه به سوابق و تحصیلات مرتبط آقای زاهدی انتظار می­رفت؛ اثر حاضر جامع­تر و پخته­تر عرضه گردد (خالی از خطا و اشتباه در زمینه زبان شناسی محض) و توضیحات و حواشی جالب و درخوری هم به سبب آشنایی مترجم به زبان هورامی بصورت پاورقی یا حتی فصلی جداگانه به آن اضافه می­شد، که با کمال تأسف نه تنها چنین نشده است، فصل لغات هم از آن حذف شده است. 

دیوید نیل مکنزی (David Neil MacKenzie)

در ۸ آوریل۱۹۲۶ در لندن به دنیا آمد و در ۱۳ اکتبر سال۲۰۰۱ در بنگر چشم از جهان فرو بست. این زبان شناس و پژوهشگر بنام در زمینه ٔزبان‌های ایرانی سرآمد و صاحب نظر و دارای تألیفات برجسته­ای است. در ۱۹۴۳ داوطلبانه به ارتش انگلستان پیوست و در ۱۹۴۵ در هندوستان که در آن زمان مستعمره بریتانیا بود، خدمت نمود. در همانجا بود که زبان پشتو را آموخت و با زبان‌های ایرانی آشنا شد. بعد از جنگ به دانشگاه رفت و به زودی دانش‌آموختهٔ زبان‌های پارسی، پارسی میانه و پارسی باستان از دانشگاه لندن گردید. میان سال‌های ۱۹۶۱-۱۹۶۲ او تز PHD‌اش را در زمینهٔ مطالعات گویش‌های کردی ارائه داد که سبب شهرت و بلندآوازگی او به عنوان یک زبان‌شناس و ایران‌شناس گردید. در ۱۹۷۵ کرسی زبان‌شناسی دانشگاه گوتینگن آلمان را به دست آورد. در ۱۹۹۴ بازنشست شد و در بنگر در ولز شمالی سکنی گزید. در این زمان او به عضویت آکادمی بریتانیا درآمده بود و تا زمان فوتش در بنگر ماند.

مکنزی به بسیاری از زبان‌های ایرانی چون پشتو، کردی، گورانی (هورامی)، خوارزمی، پهلوی و زبان سغدی آشنایی داشت. کتاب فرهنگ کوچک زبان پهلوی او که در ۱۹۶۱ نوشته شده و مهشید میرفخرایی هم به فارسی ترجمه نموده‌است، از کارهای ماندگار او و منبعی برای مطالعهٔ متن‌های پارسی میانه‌است. فرهنگ زبان خوارزمی وی با مرگش نیمه تمام ماند. گویش هورامان (هورامانی لهون) نیز که در این جستار به آن پرداخته خواهد شد؛ از دیگر کارهای شاخص اوست که تسلط بی مثالش را در این زمینه نشان می­دهد. برخی دیگر از آثار او در زمینۀ زبان کردی عبارتند از: جنس دستوری در کردی (1954)، زبان مادها (1959)، ریشه­های زبان کردی (1961)، بررسی گویش­های کردی (1961) و ...

            زبان هورامی

زبان هورامی جزو زبان های هند و اروپایی و یكی از شاخه­های اصلی ایران باستان است. این زبان مجموعه­ای به هم پیچیده و کمتر شناخته شده  از دل تمدن باستانی و شگفت انگیز بین النهرین در دو سوی جلگه های سرسبز و كوه های سر به فلك كشیده زاگرس شمالی می­باشد. این زبان كهن تاكنون به صورت شفاهی و گوشه­هایی هم هر چند اندك، به صورت نوشتار از دل دوران­های گذشته به صورتی پویا و زایا ره به در برده و تا حد امكان به دور از گزند عوامل خارجی باقی مانده است و از گذشته­های باستان تا کنون زبان بومی ساکنان هورامان (بیشتر منظور جغرافیای فرهنگی هورامان می­باشد. از شاهراه خانقین تا جنوب و جنوب شرقی زاگرس) بوده است. (دلیل و مدارک معتبر این ادعا جاینام­های زیادی به زبان هورامی است که هنوز هم در این مناطق دیده می شوند). هورامان سرزمینی است در دو کشور ایران و عراق که بصورت جزیره­ای در میان مناطق کردنشین واقع شده‌است. گویشوران هوارمی در ایران در دو استان کرمانشاه و کردستان و در عراق در استان حلبجه اقلیم کردستان و بصورت جزایر کوچکی در شمال ایران، اطراف موصل، خانقین و ... حضور دارند. در مورد ماهیت این زبان و جایگاه آن در زبان‌های ایرانی دیدگاه‌ها گوناگون است. ارانسکی این زبان را گونه‌ای از گویش‌های کردی گورانی دانسته، وی بر این باور است که تفاوت چشمگیر گویش‌های گورانی و زازا با دیگر گویش‌های کردی از لحاظ زبانی بسیاری از محققان را بر آن داشته‌است که این گویش‌ها را از کردی جدا و مرتبط با گویش‌های مرکزی ایران و یا کرانه خزر بدانند. از دیدگاه مکنزی گویش اورامانی مانند دیگر گویش‌های گورانی، دارای برخی مشخصات آوایی است که آن را از گویش‌های کردی جدا می‌کند و از آن نظر، به گویش‌های مرکز ایران نزدیک‌تر است. اما با این حال از دیدگاه دانشنامه بریتانیکا هورامانی به عنوان یکی از گویش‌های گورانی، گویشی از زبان کردیمی‌باشد .اما تازه­ترین منابع موجود در این زمینه که در خصوص زبان هورامی توضیحاتی ارائه داده­اند؛ دو کتاب ارزشمند 1) راهنمای زبانهای ایرانی تألیف 17 تن از برجسته­ترین زبانشناسان جهان با ویراستاری رودیگر اشمیت که از ص 555 تا 563 توسط جویس بلو به زبان گورانی (زازا و هورامی) اختصاص یافته است. 2) رده شناسی زبانهای ایرانی تألیف دکتر محمد دبیر مقدم جلد دوم که از ص 794 تا 862 به توصیف زبان هورامی پرداخته است.

 


ادامه مطلب

نوشته شده در تاريخ یکشنبه چهاردهم دی 1393 توسط كوورش ئه‌ميني

جه سالؤ 1981یةوه، 25وو نوامبروو گرد سالیوی یانیو 4وو مانگؤ کةلةهةرزی پیسه رؤ جةهانی لابةردةی ستةم و توورةیی وةراوةر به ژةنا هؤرچنیان (دیاری کریان). ئی رؤ پةی ئانةیه نام نریان که گردما بزانمی یاگه پاو ژةنا دلی ژیوایةنه بةرزا و هةول دةیمی پةی گرد تن و تیژییو وةراوةر به ژةنا مدرمی. شووراو گردینو سازمانوو میلةلی جه 17و ئوکتوبروو 1999یةوه ئی رؤشه پی نامیوه پةسةن کةردةن.

به ئةوپةروو سپاس و دةس وةشی جه ئازیز و وةشةسیاو کاکه سیامةند هةورامی. راسی ئی شیعری به دةنگوو کاکه سیامةندی دلی پةلیانو هةورامانیةنه با نام و نیشانوو http://www.hawraman.com/یه نریانةره.   

که‌مانه‌و گله‌ییا

سه‌رۉېره‌گانېۉ مه‌جلسېۉه‌نه‌

جوانېۉ به‌ گرمه‌و ئی گله‌ییاۉه‌

ژه‌نی نامې مه‌دا  مه‌سانا

ماناو وه‌شه‌ۉیسی مه‌زانا

پېۉه‌نی مه‌پېکا

په‌یام مه‌کیانا

شؤخېۉه‌ش ئاردۆ ده‌نگې‌ تا ۉاچؤ:

هه‌ر به‌ شمه‌ گنؤ پاڵه‌ۉانه‌کا مېدانی

ژه‌نی تؤمه‌ت باره‌ که‌ردې به‌ نه‌زانی

ده‌ی سا به‌رباره‌ په‌مه‌و ئا گؤشا

تا بیاۉنوته‌نه‌ که‌ چېش به‌ چېشا

ئېمه‌ مزانمې سؤ وه‌شه‌سیایی

نامې فرېچ موانمێ به‌ نه‌نۉیسیایی


ادامه مطلب

نوشته شده در تاريخ سه شنبه چهارم آذر 1393 توسط كوورش ئه‌ميني

داستانەو یاشیخی و کابرای فەقیری

ژیار سڵامەتیان

کوڕلێ ویقلەش بێ، چنی یەرێ کناچڵا،یوە جە کناچەکاش  وەختوو شوویش بێ، ئەو دوەکەیچ یوەشا شێتە بێ، یوەیچشا درێژە بەلە باریکڵێ بێ، کە هیچ نەزانێ. ژەنێش بێ چەمێش کۆر بێ، وەختێ قسێ کەرێ هێڕە گنێ دلێ گڵوێش، یانەشا چۆپەڕوو ئاوایوە بێ، کە یۆ جە تەرسناک تەرین یاگەکاو دەگێ بێ، پنەش واچێنی، یاگێ جنا؟ وێچش نامێش دەروێش فڵانەکەس بێ کاریگەری کەرێ بنیاذمێ فرە سادە و فەقیر بێ، ڕوە پانە زلێ بێ، ئێنە کاریگەریش کەردە بێ هەنگووسێ دەساش هەر یوەشا پەی یاگێ دیێ گرد لاروو گێڕێ کەوتێ بێنێ،فرە فەقیرێ بێنێ هەمیشەی ژەنەکێش چنی کناچڵە شێتەکیش بانجیڵەکەوە دەسێشا هۆرپێکنێبێنێ، ئەجێ مەرذە مۆذارێنی، جار جارێچ کناچڵە شێتە کێ وەختێ کەسێ وەروو یانەیشانە ویەردێ، دیێش پەی و لچ بەرێوەو خوێ، کوڕلەکەیچشا هەمیشەی سواروو چوێ هەنارینێ بیەبێ  یا سەروو حەڵە بیلێوە پەشتۆ بانیوە نیشتەبیرە، مەشا دابێنە، بێ پاڵا و عن ڕووت پاگەرە  وەروو وەریوە گێڵێ،

 

میترێ چڵمش کیشیابێ، ئەجی بە ڕوەن زەیتوون سەرەت  شتەن، هەمیشەی سەرەش پوورێ مەشیش پوە بێنێ، لایچشا نەبەرێ، تاتەشا هەمیشەی شۆنۆ عنۆ شێخیه‌و  بێ، بنیاذمێ باوەرمەن بێ، مانگێ دوێ جارێ شێخ چەو دەگاکێوە  خەڵک جمنێرەو ئێ پەی دەگاکێ ئاذیشا، و چاگەنە بنوو باریش نیێرەو خەڵکوو دەگێچ دەسە بە دەسە بە دەفوو دێرە لوینێ پێوایشۆ،  کابرا فەقیرەکەیچ هەر واتێشا شێخ مایمێ، تا نیمەو ڕێ لوێ پێواو شێخیوە، و دەسێ قژێ درێژێش پوە بێنێ، وەختێ کڵاوەکێش لاش بەردێ تا  فەردا ڕۆی حەی ئەڵا کەرێ، و یا شێخ کەرێ،

ئا سۆحانێ تازە وەر کەوتە بێ، هەواڵش دا واتشا وەڵا شێخ تەشریف مارۆ، ئاذیچ لوا خەڵکش جمنارەو بە دەفوو دێرە ڕوو بە پێوای شێخیوە، خەڵک کەردەبێش بانەکە، تەماشا کەرێنێ،  شێخشا بە دەفوو دێرەو حاڵ کەردەی تا وەروو تەکیەی ڕوانە کەرد، هەر کەسی وینینی کۆڵانێنە بازێ بەرێ لوێ وەردەموو شێخی، لکێنە قۆڵیش و ماچش کەرێ، واچێ دۆعایێما پەی کەرە یا شێخ گیان، یا شێخیچ  ماچێ تەوێلۆ کابرایا کەرێ، جا وێرەگاش کەردوو خەڵکی وێش ئامادەو شەوێ کەردە بێ تا تەکیەنە دەس کەرا بە  دەفوو دێرە.


ادامه مطلب

نوشته شده در تاريخ یکشنبه دوم آذر 1393 توسط كوورش ئه‌ميني

نگاهی به تصادفات جاده­ای مسیر نوشه پاوه و نودشه مریوان (تا مسیر گردنۀ تته) و سکوت ادارۀ راه و شهرسازی شهرستان پاوه

کورش امینی

در قوانین راهنمایی و رانندگی و فرهنگ جاری ترافیک، تصادف برابر است با برخورد حداقل یک وسیله نقلیه با وسایل نقلیه دیگر یا برخورد با عابر پیاده و یا مانعی انسانی یا غیر انسانی. این امر شامل برخورد وسیلۀ نقلیه با موانع کنار جاده، واژگون شدن و افتادن نیز می­گردد. بعبارتی دیگر در فرهنگ نوین ترافیک همه اجزاء دخیل در امر ترافیک میتوانند عاملی برای تصادف باشند. . بر اساس آمار و اطلاعات موجود، میزان تخلفات ترافیکی و در نتیجه آن تصادفات منجر به فوت در جوامع شهری کشورهای در حال توسعه نسبت به کشورهای توسعه یافته بیست برابر می­باشد (بانک جهانی،1991، 6).

بر اساس تبصره3 ماده 14 قانون جدید رسیدگی به جرایم رانندگی، در صورتی که براساس نظر کارشناسان تصادفات، نقص راه یا وسیله نقلیه مؤثر در علت تصادفات باشد حسب مورد متصدیان ذی‌ربط، مسؤول جبران خسارات وارده هستند و با آنان برابر قانون رفتار خواهد شد. این در حالی است که اکثریت راههای مواصلاتی محورهای مد نظر این سخن فاقد کمترین امکانات راهنمایی و رانندگی به سان چراغ چشمک زن، خط کشی، تجهیزات هدایت کننده و تجهیزات ایمنی از قبیل مانع بتونی کنار جاده، فاقد شانه راه، شیب (سربالایی - سرازیری‌( غیر اصولی و فاقد هر گونه استانداردی، شیارهای لرزاننده، آشکارسازی نقاط پرحادثه، خط کشی، تعمیر و نگهداری گاردریل، نصب چراغ چشمک زن، کمترین نظارت در طراحی و بهره برداری و ... می­باشند. هر چند در تصادفات خودرویی معمولا امکان مشخص شدن مقصر امری عادی است، چرا که قوانین حاکم بر رانندگی در این زمینه کامل است و براحتی می­توانیم علت تصادف را مشخص کنیم، اما برخی اوقات دلیل اصلی تصادف مشخص نبوده و یا امکان حدس آن مشکل می­باشد. اما در کل علل سوانح رانندگی را می­توان در دلایل زیر خلاصه کرد:

علل اولیه: علل اولیه عوامل بینادی و ریشه­ای سوانح می­باشند و زمینه ایجاد تصادف را مهیا می­کنند. به تعبیر دیگر علل بنیادی سوانح رانندگی را علل اولیه گویند. این علل مربوط به ارگان­ها و سازمان­های راهنمایی و رانندگی و دیگر مراجع ذی الصلاح و از آن جمله مد نظر این مقال یعنی ادارۀ راه و شهرسازی مربوط می­شوند.

علل واسط : عللی هستند غیر عادی و غیر قانونی حاکم بر صحنه تصادف که مربوط به انسان و وسیله نقلیه و راه می­باشند .

علل مستقیم : علل مستقیم ناشی از علل واسط است و علل واسط خود ناشی از عوامل اولیه می­باشند .علل مستقیم رفتار و اعمال غیر عادی و یا غیر قانونی راننده که مستقیما حادثه را بوجود می­آورد؛ همانند: تخلف از مقرارات راهنمایی و رانندگی، تاخیر در رویت ، تجاوز از سرعت مطمئنه و فرار از تصادف به روشی نادرست می­باشد. بنا به اظهارات مردم منطقه اکثریت تصادفات محورهای مذکور بعلت شیب تند جاده، پیچ های غیر اصولی با رعایت کمترین اصول استانداردسازی مهندسی راه، عدم ریل گذاری در مسیرهای مورد لزوم، نبود وسایل و ادوات راهنمایی و رانندگی لازم در طول مسیر و اندکی هم ضعف و خطای انسانی و استفاده از ماشین غیر استاندارد و فرسوده می­باشد. شنیده­ها حاکی از آن است که در توجیه عدم ریل گذاری مسیرهای نامبرده، توجیه اداره راه و شهرسازی پاوه برفگیر بودن منطقه و لزوم برف روبی در فصول سرد سال و اوایل بهار جهت باز شدن جاده­ها می­باشد. هر چند دلیل فوق کافی نبوده و عدم انجام کار را توجیه نمی­کند، اما باز با اندک تمهیداتی می­توان هدف مورد نظر را برآورد کرد. بطور مثال ریل گذاری به فاصلۀ 100متر به 100 متر و رعایت فاصله­ای مناسب در حدود 20 متر جهت هدایت برف حاصل در جاده به بیرون جاده. این در حالی است که از طرف دیگر با اندک خرید تجهیزات مدرن و امروزی بسان خرید ماشین­های برف پاش می­توان مشکل!!! مورد نظر اداره راه را برطرف کرد.  همچنین بر اساس ماده 97 آیین نامه راهنمایی و رانندگی تشخیص‌، انتخاب‌، تهیه‌، جانمایی‌، نصب‌، ترسیم و نگهداری علایم عمودی و افقی راهنمایی‌و رانندگی درشهرها بر اساس دستورالعملی خواهد بود که به پیشنهاد شورای‌عالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور به تصویب وزیر کشور می‌رسد و در جاده‌ها به عهده وزارت راه وترابری می‌باشد. وا اسفا اداره راه و شهرسازی شهرستان در این خصوص هم حق الناس را رعایت نکرده و دریغ از استاندارد سازی و تجهیز جاده­های مواصلاتی منطقۀ تحت پوشش. (محور نودشه پاوه و نودشه تا گردنه تته).

وجود چنین عواملی باعث شده است که هر ساله شاهد تصادفات مرگباری در راههای ارتباطی و مواصلاتی منطقۀ مورد بحث باشیم. بعنوان نمونه، بنا به گزارشی غیر رسمی و وقوف راقم این سطور طی شش ماهۀ گذشته (اول سال 93) نزدیک به 20 مورد مرگ ناشی از تصادفات و 20 تا 30 نفر زخمی در محور مذکور به وقوق پیوسته و در این خصوص خسارات جانی و مالی زیادی بر دوش هموطنان تحمیل شده است.

 

نزدیک به 10 مورد تصادف وسیلۀ نقلیه که همگی سقوط از جاده و پرت شدن به ته پرتگاه بوده است. چنین آماری با وجود تردد کم و مسیر بدون ترافیک فوق که بار جاده­ای تردد آن خیلی خیلی کم می­باشد واقعا" تکان دهنده است. با چنین جاده و چنین مدیرانی در رأس هرم امانتداری بیت المال باید به حال راههای مواصلاتی منطقۀ هورامانات گریه کرد و خون گریست.

 

تا کنون نه عذرخواهی نه اعتراف به اشتباهی. تاوان این همه خسران را تنها و تنها مردم می­دهند. در این خصوص از نمایندۀ محترم مردم در شهرستانهای هورامانات (پاوه، جوانرود، ثلاث باباجانی و روانسر) و فرماندار محترم شهرستان پاوه انتظار می­رود که با درک و درایتی که از ایشان انتظار می­رود با سرکشی و نظارت مستقیم بر عملکرد مدیران شهرستان نسبت به این مهم با حساسیت بیشتری برخورد نمایند. هر تصادفی از خودش آثاری بجا می­گذارد.

 

 داغدار شدن، مرگ عزیزان، بی سرپرست شدن، از بین رفتن ثروت و سرمایه، قطع زنجیرۀ کار و تولید به سبب از بین رفتن نیرویی مولد، تحمیل هزینه بر دوش سیستم بهداشتی و درمانی کشور و هزاران اثر ملموس و غیر ملموس دیگر. توجیه حادثه خیز بودن جاده مذکور نه تنها دردی از آلام مردم کم نمی­کند که به نوعی پاک کردن مسأله می­باشد.

 

به گفتۀ معاون وزیر راه و شهرسازی و رییس سازمان حمل و نقل جاده­ای کشور: سیاست سازمان راهداری کشور این است که سهم راه را در تصادفات جاده­ای به حداقل و یا به صفر برساند به گونه­ای که هرگاه تصادفی در جاده­ای اتفاق افتاد راه مقصر نباشد. به گزارش گروه اقتصادی باشگاه خبرنگاران، داوود کشاورزیان روز چهارشنبه (26/06/1393) در جلسه کمیسیون ایمنی راه های استان کردستان در سنندج با بیان اینکه برای این کار اقدامات ایمنی بصورت مستمر در حال انجام است از پلیس راه خواست به دلیل حضور مستمر در جاده­ها، نقاط حادثه خیز را به سازمان راهداری استان­ها اعلام کند. وی گفت: آمار نشان می دهد که در نگاه خرد خطای انسانی یکی از عوامل بروز تصادفات است اما در نگاه کلان ارتقای وضعیت خودرو و ارتقای ایمنی نقش اصلی را در این راستا دارد. 

 

 لازم به ذکر است این تنها نوشته از این دست نبوده و نیست. چندی پیش هم (مرداد ماه) خبرگزاری ایرنا از وضعیت اسف بار راههای ارتباطی هورامانات با عنوان «جاده­های نامناسب هورامانات همچنان قربانی می­گیرد» گله و شکایت کرده بود و نقش ادارۀ راه و شهرسازی را زیر سوال برده بود.

 

در ادامه باز هم سکوت ادارۀ راه و شهرسازی شهرستان پاوه و  توضیحات اداره کل راه و شهرسازی استان کرمانشاه در خصوص گزارش ایرنا به نوعی قابل تأمل می­باشد. کسانیکه توضیحات مذکور در بخش حوزۀ شهرستان پاوه را دیده و یا مطالعه کرده­اند (در وب سایت­های منطقه مشود است) به صحت موارد مذکور بیش از پیش مهر تأیید می­زنند، چرا که در توضیحات ارائه شده در محورهای مذکور و مورد نظر این مقال تنها یکبار به نام نودشه اشاره شده است. و آن هم بصورت  جملۀ «دیوارسازی و رفع کمبود عرض در چهار نقطه در محورهای پاوه به نوسود و نودشه».

 

جناب مهندس جاده­های مذکور بازمانده از زمان هشت سال جنگ تحمیلی عراق علیه ایران بوده و در مقام تعریف اصولی از جاده­های بین شهری؛ کوره راهی بیش محسوب نمی­شوند. جناب آقای فرماندار، نمایندۀ محترم مردم در مجلس شورای اسلامی دیگر وقت آن است که فکری اساسی به حال جاده­های مواصلاتی شهرستان اندیشیده و جان صدها شهروند دیگری را که ممکن است در آینده­ای نه چندان دور به حال و روز دیگر هموطنان دچار شده و از جاده­های مرگ شهرستان به ته دره سقوط کنند؛ نجات دهید.

 

 در نهایت خواست یحیی معماری خبرنگار ایرنا مرکز کرمانشاه را تکرار می­کنیم و از قول ایشان خطاب به نماینده محترم می­گوییم: آیا اخبار مرگ و میرهای جاده­ای در منطقه اورامانات به شما نمی­رسد؟ چرا در راستای همان نقش نظارتی­اتان وزارت راه و شهرسازی و اداره کل آن در استان و نمایندۀ آنها را در شهرستان پاوه به چالش نمی­گیرید؟ شما نیک می­دانید که مردم حتما خدمت راستین و کار واقعی و قابل لمس را ارج می­نهند و برای بانیان آن هم ارزش قایل هستند این کار خواه تعریض و بهسازی یک راه دسترسی باشد یا گازرسانی به یک شهر و یا حتی ساخت فرهنگسرا.

 



نوشته شده در تاريخ پنجشنبه دهم مهر 1393 توسط كوورش ئه‌ميني

تاریخ واوه‌ی بیه‌نوه‌.، تاریخ ئیجاره‌ به‌ ده‌سینه‌و جه‌هادگه‌ره‌کاو باره‌گاو خه‌لافه‌تی "رۆژئاوا"ش وسته‌ن وه‌رده‌موو هه‌ڕه‌شێ و په‌لاماری. ئیجاره‌ کۆبانێ بیه‌ن به یانه‌و مدرامانی. 

ئارۆ کۆبانێ قه‌ڵاگاو رۆحی ئازاد و ئاهوورایین. یاگی سۆزی و ژیواچه‌مه‌و هۆرقوڵیایین. هۆرگێروو بار و مه‌ینه‌توو ژیوایێوی حاشا چه‌نه ‌کریاین. چی ئاژه‌نه‌ باسواتوو[گوفتمان] کۆبانێ ئامیانوو هه‌میروو ژیواین.

حه‌ماسه‌و کۆبانێ وه‌رانوه‌ری ژیواری و به‌ڕبه‌ڕیه‌تین. مدرامانوو خه‌ڵکوو کۆبانی دوه‌ڕایی مه‌نه‌و و نه‌مه‌نه‌ین. کۆبانێ نماناو[سه‌مبۆل] ئازادی، وێبه‌خشی و مه‌زڵوومییه‌توو ئینسانین دلێ جه‌هانی ته‌قه‌ددوس ‌مێڕیا و نه‌وامه‌تینه‌‌‌. کۆبانێ جه‌مخانه‌و لێره‌و گیانانێوی ئازاده‌ و کوڵنه‌ده‌رین که‌ به باوه‌ڕ، به‌‌ ره‌گ و پوس ، به‌ که‌رده‌وه‌ و بڕیامان، وانه‌و ژیوای راسه‌قینه‌ی‌ فێرێ بیێنێ و به‌ هه‌رمانه‌کاشا به‌شه‌ری ئاوه‌زدارو دنیاو مه‌ینه‌تی فێروو ئا ژیوایه‌ مه‌که‌را. نمانه‌روو خه‌ڵکێوه‌ن که‌ ژیوایشا وه‌ش گه‌ره‌که‌ن، ژیوایه‌ ئازاد و به‌رابه‌ر، دوور جه‌ توفیر و چیرچه‌پووکی رێکینه‌ تۆتالیتره‌کا و ئینسانه‌ وشکه‌ مه‌ژگه‌کا‌.

رۆژئاوا[وه‌رنیشت] دوه‌ڕاو جیایی و جیاوازین. جه ‌لایه‌وه‌ هێزه‌ دماکه‌وته‌کاو خه‌لافه‌تی ئیسلامی، ئه‌جۆ ‌سه‌رمایه‌داره‌کا، ئاتاتورکیسته‌کا، ناسیۆناڵیسته ‌نۆکه‌ره‌کا، نۆکه‌ره‌ حێزبییه‌کا، ره‌وانگێڵه‌ پۆپۆلیسته‌کا، قاچاخچیه‌کا، جاسووس و چه‌ڵکاو وه‌ره‌کاو وه‌ڵاتاوه‌ ده‌ورووبه‌ری و زڵ هێزه‌کاو دنیای وێشا حه‌شار دان و مه‌غوولئاسا خه‌ریکوو گه‌له‌کۆمه‌، غه‌در، ڕیاکاری، جه‌نایه‌ت و پاکتاوکه‌رده‌ی گیاندار و بێگیانینێ. جه‌ لایه‌ته‌روه‌ هێزه‌ ئازادیواز، وێپا و سه‌ربه‌وێیه‌کا، ژه‌ن و پیاو، وردی و گه‌وره‌و خه‌ڵکی زه‌حمه‌تکێش و مانیا نه‌شناسوو مه‌حاڵه‌که‌ی ده‌س هاڵی به‌ڵام پته‌وباوه‌ڕ سه‌نگه‌رشا گێرته‌ن و وه‌رگیر‌ی جه‌ بیه‌و ئینسانی وێشا مه‌که‌ران.

ئاژه‌و کۆبانێ ڕسوا که‌روو رۆحوو جه‌هانی بێ رۆحوو سه‌رمایه‌دارین. نمانه‌روو ئه‌خلاق و مه‌رامی بێ بنه‌ماو و پرپۆڵینوو باوه‌ڕمه‌نده‌ کۆنه‌په‌ره‌ست، بێ ئاوه‌ز و بێ ئابڕوه‌کاو تاریخوو جه‌نایه‌تین. ئاژه‌و کۆبانێ و وه‌ڵێچشه‌نه‌ "شه‌نگال" جاڕ ده‌روو وڕای و ئه‌ره‌مێڕیاو ته‌قه‌ددوسوو خه‌باتی پووشین و په‌شمینوو حێزبایه‌تی؛ حێزبه‌ وه‌رشکه‌سته‌کاو مه‌حاڵه‌که‌ین که‌ چیروو واتانێوی ده‌مپه‌رکه‌ر و گۆش که‌ڕکه‌ری پسه‌و‌: وه‌ڵات پارێزی، ئازادیوازی و قاڕه‌مانبازی... بێ لێره‌یی، بێچاره‌یی، ناته‌وانی و به‌سه‌زوانی وێشا پۆشنانه‌ره‌.

کۆبانێ گلێرگاو وره‌ و لێره‌و ئینسانانێوی ئاهوورایین وه‌رانوه‌ر به‌ گه‌له‌و کۆنه‌په‌ره‌سته‌کا و زه‌ڕداره‌ له‌م له‌وه‌ڕنه‌کاو وه‌ڵاتوو مێزوپوتامیای و که‌نداوۆ پارسی. کۆبانی ویه‌رگاو کاروانوو خه‌باتوو راو ئازادین. یاگێ به‌گا ئاماو خیاڵ و ئاره‌زوه‌ ده‌س نه‌یاوه‌کان. فێرگه‌و یه‌هه‌ر و شه‌هامه‌تین. هاییکه‌ر و ئاگاوه ‌که‌روو ئینسانه‌ وه‌رمپۆره‌ که‌وته‌کاو دنیاو زه‌ڕ، زۆر و زوێڵین. ختیله‌‌ده‌روو مه‌ژگه‌ بێهوش کریایه‌کان. کۆڵیته‌و وێپارێزناین. یاگه‌هه‌رمانه‌و وێپه‌رمی و وێبه‌خشی گیانه‌ وێبه‌خشه‌‌که‌ره‌کان.

کۆبانێ ئوستووره‌و جه‌هانه‌وو ئارۆ و سه‌واین. ئوستووره‌و وه‌رگێری، پارێزه‌ری و وێپایی. حه‌ماسه‌و کۆبانێ پرومێته‌و ئاگاهی و وێ ئاگاهی قه‌ڕنه‌و بیسوو یه‌کین. ‌کۆبانێ لاد به‌ لاد و سه‌عا‌ت به‌ سه‌عا‌ت به‌ مدرامان و ئه‌ره‌مدرایش چه‌نیه‌تی و چه‌نی ژیوای ئینسانوو دمارۆ مه‌حاڵه‌که‌یما روشن و شیوه‌ مه‌که‌رۆ. به‌ مه‌نه‌ی یا نه‌مه‌نه‌یش کۆبانێ ویرچه‌مه‌و[مه‌کته‌ب] ئایه‌نده‌ین. ویرچه‌مه‌و شه‌هامه‌ت و ئازاده‌گی. کۆبانێ بیه‌ن به‌ وانه‌. بیه‌ن به‌ چه‌مبڕ و عێبره‌ت. بیه‌ن به‌ فه‌رهه‌نگ.

جه‌هانی ئازاد و ویژدانوو ئینسانی مودێڕنی؛ مدرامان، که‌رده‌وه‌، لێره‌، باوه‌ڕوو و یه‌هه‌روو خه‌ڵکوو کۆبانێ و قاره‌مانیه‌کاو ئا هه‌واڵه‌ قاره‌مانانه‌ که به‌ شانازی‌ و ئه‌وپه‌روو ویربه‌رزیوه‌ و به‌ رۆح و‌ گیان، حۆرمه‌توو ژیوایشا پارێزنان و مه‌پارێزنان هیچ وه‌خت جه‌ ویر نمه‌به‌رۆوه‌ و ئا حه‌ماسه گه‌وره،‌ لوان و مه‌لۆنه‌ دلێ یاد و خاترا ، ژیوا و ژیوار، تاریخ و فه‌رهه‌نگوو وه‌ڵاته‌که‌یما و گردوو وه‌ڵاتاو جه‌هانی!

داریۆش ره‌حمانی. مه‌ریوان

28 سپتامبروو 2014 میلادی

 



نوشته شده در تاريخ چهارشنبه نهم مهر 1393 توسط كوورش ئه‌ميني
HATAV