ئاوه ز
 
یةکؤم سةرؤک کؤماری هةورامی

(اولین رئیس جمهور هورامی زبان)

هؤرچنیای یةکؤم گةشاوةز (روشنویر)، سیاسةتوان و شؤرشگةری هۀورامی؛ دوکتور فواد مةعسووم هةورامی به سةرؤک کؤماروو عیراقی فیدرالی جه گةلوو کوردی و به تایبةت خةلکوو هةورامانی سةربةرزی پیروز بو.

که ئی خةبةرمه ئةژنةوی، هامویریوی ئازیزم ئی پةیامشه کیاسا پةی که نویسةبیش:

سةدام حسةین چکؤنی؟! ئارؤ دوکتور فواد مةعسووم هةورامی خةلکوو دةگاو خةرپانی بی به سةرؤک کوماروو عیراقی. دةی ئیتر ویرتا نةشؤوه هةورامیةکا شمه حةقوو ویتانا و مشیؤم بیاودی پا یاگه بةرزا که ئیژاو ویتانا.



نوشته شده در تاريخ شنبه چهارم مرداد 1393 توسط كوورش ئه‌ميني

برای نخستین بار تفسیر قرآن به به زبان کُردی زازاکی تالیف و منتشر شد.

به گزارش خبرگزاری کردپرس به نقل از پایگاه خبری Haberdıyarbakır در ترکیه به تازگی تفسیری از قرآن مجید به زبان کُردی زازاکی منتشر شده است.فقیه چولیگ (خواجه بلال) مفسر و روحانی کُرد زازا، اعلام کرده که برای نوشتن این تفسیر، تلاش کرده ازلهجه ی اصیل زازاکی استفاده کند و معتقد است که با توجه به اعتبار دین مبین اسلام بین کردهای زازا، انتشار چنین کتاب هایی می تواند مورد استقبال قرار بگیرد و موجب حفظ لهجه ی زازاکی شود.

تفسیر مزبور توسط انتشارات استون استانبول روانه ی بازرا شده است.   

گفتنی است لهجه ی زازاکی یا دُملکی که به رسم الخط لاتینی نوشته می شود، زبان رایج بخشی از کردهای ترکیه است که در استان های درسیم، بینگُل، ارزنجان، الازغ، بخشی از دیاربکر و سیواس زندگی می کنند.

کد مطلب: 66279  |  تاريخ: ۱۳۹۳/۴/۲۲  |  ساعت: ۱۰ :۳۷



نوشته شده در تاريخ شنبه چهارم مرداد 1393 توسط كوورش ئه‌ميني
شاخصه های فرهنگی حکومت اقلیم کردستان و آپارتاید زبان هورامی
این نوشتار در شماره 6 مجله " هایا " چاپ و منتشر شده است.
جهت دانلود آن به صورت pdf بر روی لینک زیر کلیک کنید


آپارتاید زبان هورامی



نوشته شده در تاريخ پنجشنبه نوزدهم تیر 1393 توسط كوورش ئه‌ميني
اورامان، سرزمین خرده فرهنگ ها

این تیتر عنوان مصاحبۀ خبرنگار همشهری با اینجانب می باشد که در همشهری (کردستان) تاریخ 18 تیر 1393 چاپ شده است.

علاقمندان جهت مطالعۀ مصاحبه به شماره چهارشنه 18 تیر 1393 مراجعه نمایند.



نوشته شده در تاريخ پنجشنبه نوزدهم تیر 1393 توسط كوورش ئه‌ميني
شروع به کار انجمن "هه‌ورام برای فرهنگ و زبان"

بالاخره بعد از سالها، حکومت اقلیم کردستان عراق در اقدامی فرهنگ دوست به صورت رسمی مجوز فعالیت انجمن "هه‌ورام برای فرهنگ و زبان" را صادر کرد .

نامق هورامی مدیر این انجمن ضمن اعلام این خبر،به خبرنگار کُردپرس گفت : انجمن "هه‌ورام برای فرهنگ و زبان" به هیچ حزب و گروهی وابسته نیست و می خواهد مکانی برای فعایت های علمی و ئاکادمی برای فرهنگ و زبان هورامی باشد .

 

وی زنده نگه داشتن و رونق دادن به زبان و فرهنگ هه‌ورامی به صورت علمی ، نو آوری در فعالیت ها و امروزی کردن فرهنگ کهن هورامان و وارد نمودن آن به دنیای امروز را از برنامه ها و اهداف این انجمن برشمرد .
نامق هورامی مدیر این انجمن که همزمان مسئول ارتباطات وزارت فرهنگ و جوانان اقلیم کردستان با جمهوری اسلامی ایران نیز می باشد با اشاره به اینکه متاسفانه به هورامان به عنوان یک فرهنگ موزه ای نگاه می شود گفت : معتقدیم که فرهنگ هورامی ستون و منبع اصلی فرهنگ کردی است و این فرهنگ همانند بخشی زنده و تاثیر گذار ، افتخار این را دارد که در حفظ و نگهداری فرهنگ کردی بیشترین تاثیر را داشته و خواهد داشت .
 نامق هورامی ادامه داد : فرهنگ هورامی تنها زبان و فرهنگ کسانی نیست که در محدوده جغرافیای هورامان زندگی می کنند بلکه هورامی دارای یک جغرافیای فرهنگی است که ، یارسان ، شبک ، باجلان ، زنگنه ، روژبیانی و عبدالملکی های مازندران را نیز در بر می گیرد .

وی در پایان ضمن ابراز خوشحالی از آغاز به کار این انجمن گفت : به عنوان قدم اول در کوتاهترین زمان ممکن بر آنیم تا همایشی بر روی زبان هورامی برگزار نماییم .

منبع : کردپرس



نوشته شده در تاريخ سه شنبه هفدهم تیر 1393 توسط كوورش ئه‌ميني
چندَ پەیلوایێ سەروو بەیانییەکا شێعرێ هۆرامیێ

عادڵ محەمەدپوور 

سپاس پە‌ی کاک رەوفی ئازیزی شاعێرو ئەکتیوو ئارۆ هۆرامانی، پەی «بەیانییە یۆ دماو یوەکا»ش و هەرپاسە دەغدەغەکا و هەوڵەکاش پەی ژووژنایۆ ئی رەوتێ:

الف) بەیاننامە بە بەڵگەیێ یان بەرنامەیێ هام پەیلوا(توافقی) ڤچیۆ کە وەختێ دۆخێ شێعرییە نیازش پنە بۆ، مەکتەبێ هونەری – ئەدەبی و یا تەیفێ فێکری، وەڵاش کەراوە سەرو عەقڵیەتێوە یۆ گێرتە و فەلسەفێوە ئەخلاقیی - ئەندامیی(ئورگانیک)... و ئینە ....؟!!؟ تا ئیسەیچ نە دیەنموو و نە ئەرەژنیەنم کە شاعێرێ سەرو وێش «بەیان نامێ» بنویسۆ.
ب) من بەیاننامێوە کە پێسنە عەقڵییەتێوە جەمعی پەشتیشەنە بۆ نە تەنیا بە نیازێ سەردەمیش مزانوو بەڵکوو ئاواتم ئانە بییەن کە زووتەر نویسێبیێ، تا زووتر و ڤەرەچەم گیرتەر ئاکامەکێش هەست پنەکریێنێ.
ج) دلێنەو ئی بەیانییا جە گردَ کتێبێوەنە مشتەگنا و... وەڵێ ئانەیەنە قازانجێچشا بۆ پەی دۆڵەمەندَیی و ژووژنایۆ تەشکوو و دلێنەو(فۆڕم و محتوا) شێعرێ ئارۆیما، «تەمەڵ، سڕ و سیواڵ و حازر وەریی ...»**  نیشاندای وەردەنگێ، شاعێرێ و شێعرێ ئارۆ هۆرامیێَنێ،  کە... و ...کە ئینەیچ دژە هەرمانا چنی «عەقڵییەتوو کۆیی، زیتەڵە بییەی وەردەنگ تەوەریی، سڵۆکیی و فەزاو چەرمەو فرە دەنگیی شێعرێ ئارۆ»ی.
د) پەشت بەستەی پی دیدیە، جیای ژیونایۆ و تەسبیت بییەیش،  بۆ بە نیشانێ پەی بییەی «قەیران»ێ، جە «شێعر»ەنە، جە «ڤەردەنگ»ی و جە«شاعێر»ینە، و... چێگەنە «بنیەر،نویسەر، شاعێر» کە ئەشۆ غایب بۆ و «دەق» و «ڤەردەنگ» حوزوورشا بۆ، موعادڵە چەپەوانە بۆوە، ئینە بنییەرا(مولف، شاعێر و نویسەر) خەریکا نیشۆ یاگێ «ڤەردەنگ»ی لەزەت بەرۆ و بڕیار مدَۆ و دەسەڵات مرمانۆ. جیای ئانەی فێکرێ تازەو سەردەمیانە پەشتیشەنە بۆ، جە ڤیرۆکێ کۆن و نەزۆک و گردَگیر(تمامیت تەڵەب) سەرچەمەگێرۆ، وەڵێ ئانەینە هەنگامێ وەرتەر بنیەیمێ، مەیمێ دماوە...
ه)  هیوا ئانێنە کە جە «بیلانی»ێ پڕۆسەو شێعرێنە، چندَ واچەو دەسەواچێ «لووسکەڵێ!» نەبا بە «دەسکەلاو ...» و ... با بازمێ چی گەمەنە میلاک تیلە(بۆتیقا، فەن و تکنیک)و بیلانکەری(شاعێر)ی و «مات واردەی» بڕیاردەر بۆنە...شێعرێ ئەگەر شێعرێبا وێشا «راو رەوچە»و وێشا وێزاوە و نیازش بە بڕیاردەر و (تێدی گری)ی نیا، ئەگەر چامنە بۆ یانێ چەپنای ئیرادێوە جەبریی ملوو پڕۆسێوە ئێختیاریی و رەها و ئازادیەرە، کە ئینە چنی دۆخەو یاساو جمەو دیالێکتیکیی شێعرێ دژەهەرمانێنێ و...
و) هونەر دلێ دڵو گوزارەیەنە مەخولقیۆ، چەپەوانە، ئینە گوزارەکێنێ کە دلێ هونەریەنە سەر ورمدَا و با بە باسانێوە تێئۆریکیێ بە تایبەت جە پڕۆسە و شێعرێنە. کێشەو واقێعی بۆتیقاو شێعرێ ئێمە نیا جە رێکوستەیو ریزکەردەی ئیدیۆمە ئەدەبییەکا و رازانایوەو عیبارەتەکانە، کێشەما ئینا جە بە «کردە کەردەی» تەعبیرەکانە کە چنی دلێ دەقیەنە دەسەڵاتی عەینیش دریۆ پەنە و با بەشێ جە فەرهەنگو رۆشنبیری، فەلسەفی و خودگاو ئی خەڵکییە. خۆ بە گۆڵێچ وەهار نمێ...
ز) بە«دیکتە»کەردەی، یانێ بە «قڕە» کەردەی و گەمە بە ئاوەزو ئەویتەری و  «وەربەس» کەردەی ئی رەوتێ و دینامێزمەکاش کە ئاساییا ئەشۆ باش، خۆ ئی رەوتێ کۆرە نییەنە تا نیازێش بە پەلکێشتەی ئەویتەری بۆ، و... با بازمێ بە شێوەیێ لۆژیکی، زانستی و تکنیکی، هەر کەس «تیلە»و وێش کەرۆ پەی پێکای «ماتێ» و «بەگ» بییەی وێش چا گەمە هەرەوەزیی-زوانیەنە مسۆگەر کەرۆ، ئینە رەوتوو ئاسایی ئا هەرمانە زوانیێنە و هەنگامێ عالتەر و هێقم تەرا پەی گەشەو ئی پڕۆسە شێعرێ ... ئینە جە شێعرێ یاگەکاتەریەنە سەلەمیان و...
ح) ئەگەر نویسەر ئی باسێشە جە کلاسێ کارگایێ فێرکاریی شێعرێنە وستێنێ گەڕ، هیچ ئیراد و لۆقەتێش چنە نەگنێوە و فرەیچ مەتین و عەقڵانی ئێنێنە ڤەرەچەم.
ت) من کاک رەوف هامدەگاییما جە نزیک و ئەژناسانم و مژناسووش، زانوو کە پەیجۆرو ئی رەوتێنە و چالاکێ ئەدەبین، هەر جە ئا سەردەمەنە کە زەوقی ئەدەبیش گەشیانۆ و دەسش بە کاری ئەدەبی کەردەن، کەم تا فرە دەرکم پنە کەردەن، وەڵێنەو ساڵەکا ئامای ئینقلابی بە تایبەت (59-60) و... بە جیا جە سنعێما و کاریما، پێوە بیێنمێ و... ئیسەیچ، فەنیتەر ئاگادَار و کارەکاش هەنا و...
ت) من سفارشەکەو بەرێز نویسەرو بەیانییەکا گێرتەن گۆشوو هۆشیم، کە واتەنش «گواێی تاک و تراکێ دماو نەشرو بەیانییەی، جە جیای ئانەی بلا بنج و بناوانو تێئۆری باسەکەیرە و پەی دۆڵەمەندَ کەردەی بابەتەکە با بە هامشانێ، لە یەکدایشاوە رەهەندێوەتەرش گرتە وەر!؟...»، پیجۆرە بە هازیێ فرەتەر من هەوڵم دان پەیجۆر بوونەو خاس بلوونە بنجو بناوانوو باسە تێئۆریکییەکارە و رەوانشناسی زڤانەکەی و تەعبیرەکاشا یەکەڵا و کاردەوەژێ و خەسارشناسیم کەرديني و ڤانينيمه‌وە. بەشکوو ئینە خودَان بەختەم وەرە بۆ و بوو بە «هامشانێ پەی دۆڵەمەندَیی بابەتەکەی» و خودَا نەخواسێ ئا «تاکو تراک»ەیچ من نەگێرۆوە کە باسەکەم بە رەهەندێتەرەنە بەردەبۆ. چی بارەوە من باسێ فرێم ورووژنێنێ و جە وەرەوەرییەکامەنە نویسیێنێوە و ئەگەر لازم کەرۆ وەختێ گونجیانە بە تەسەل باسشا سەرکەروو یا وزووشا روە...
 
دیسان سپاس


** تةعبيريَ نويسةرو بةيانييةنيَ جة بةيانييةي يةكةمةنة، سيرواني شمارة 762، 16/9/92 روجياري



نوشته شده در تاريخ شنبه چهاردهم تیر 1393 توسط كوورش ئه‌ميني
HATAV